🫴 Artiesten die je moet kennen: Trevor Paglen Na de aankondiging van de @trevorpaglen’s 2026 LG @Guggenheim Award vandaag, wilden we enkele van de projecten die we met hem hebben uitgebracht en de algemene lijn van zijn uitstekende carrière opnieuw bekijken. ↓

Trevor Paglen is een kunstenaar en onderzoeker die bekend staat om het zichtbaar maken van het onzichtbare, verborgen militaire geografieën, surveillancestructuren, in omloop zijnde satellieten en de trainingsdata achter AI. In fotografie, video, schrijven en grootschalige installaties beschouwt hij "zien" als een politieke vraag: wat zichtbaar wordt gemaakt, wie het mag classificeren en wat die classificaties in de echte wereld doen.

Paglen werd voor het eerst breed bekend door werk dat geheimhouding behandelde als een fysieke geografie. Tijdens het post-9/11 tijdperk richtte hij zich op "zwarte locaties" en andere verborgen ruimtes, plaatsen die actief en ingrijpend konden zijn terwijl ze officieel ontkend werden. Zijn benadering was om te vragen wat het betekent dat een plaats opzettelijk onzichtbaar wordt gemaakt, en hoe die onzichtbaarheid de wet, verantwoordelijkheid en het publieke geheugen reorganiseert. ↓

Een belangrijke consolidatie van dat onderzoek was Blank Spots on the Map: De Donkere Geografie van de Geheime Wereld van het Pentagon (2009). In dit project traceerde Paglen het als een infrastructuur: netwerken van locaties, logistiek en verhalen die verborgen systemen op grote schaal laten functioneren. Het boek scherpte een thema aan dat door alles wat hij daarna doet loopt, macht hoeft niet gezien te worden om echt te zijn, maar hangt vaak af van het beheersen van wat gezien kan worden. ↓

Naarmate zijn werk zich ontwikkelde, verwerkte Paglen onderzoek en methode als integrale onderdelen van het kunstwerk zelf. In The Last Pictures (2012) duwde Paglen deze logica de ruimte in. Hij plaatste een klein artefact met honderd afbeeldingen aan boord van de communicatiesatelliet EchoStar XVI, die in november 2012 werd gelanceerd en in een geostationaire baan op ongeveer 36.000 km van de aarde kwam. ↓

Tegen het einde van de jaren 2010 verschoof Paglen's aandacht naar computer vision, de manieren waarop machines afbeeldingen vertalen in wiskundige abstracties die kunnen sorteren, voorspellen en straffen. Met ImageNet Roulette (2019) gebruikte hij de "persoon"-categorieën van ImageNet als provocatie, waardoor de trainingsset "voor zichzelf sprak" om de racistische, misogynistische, wrede en absurde labels bloot te leggen die zijn ingebed in fundamentele datasets. Het doel was niet om te choqueren om het choqueren; het was om te laten zien waarom het behandelen van afbeeldingslabels als objectieve kennis op zijn best onwetenschappelijk is en op zijn slechtst schadelijk, vooral wanneer die systemen worden ingezet om echte mensen te classificeren. ↓

Diezelfde kritiek breidt zich uit in werken die machineperceptie als een culturele kracht beschouwen. Behold These Glorious Times! is een video opgebouwd uit een snelle cascade van beelden, honderden duizenden flitsen voorbij, afgebroken op de manier waarop AI-systemen leren de wereld te herkennen. Onder begeleiding van een door AI gegenereerde soundtrack van Holly Herndon, maakt het de schaal van trainingsdata lichamelijk en overweldigend, terwijl het moeilijkere vragen oproept: wiens beelden worden gebruikt, welke aannames zijn verborgen in deze beelden, en welke soorten autoriteit ontstaan wanneer visie een eigendomsleiding wordt. ↓

Met Training Humans (geconceptualiseerd met Kate Crawford) heeft Paglen AI-trainingsafbeeldingen opnieuw gekaderd als een soort volksfotografie, alledaagse, utilitaire foto's, terwijl hij ook volhoudt dat ze functioneren als beeld-infrastructuur die ten grondslag ligt aan steeds meer digitale platforms. De tentoonstelling verwerpt zowel marketinghype als sci-fi dystopie ten gunste van materiële realiteit: het openen van zwarte dozen, rechtstreeks kijken naar hoe "motoren van zien" functioneren, en de politiek serieus nemen die ingebed is in wat telt als een herkenbare mens. ↓

Gelanceerd in 2024 bij Fellowship: Evolved Hallucinations Een opzettelijk tegenvoorstel voor de letterlijkheid van de mainstream computer vision. In plaats van modellen te trainen om afbeeldingen te reduceren tot vaste categorieën, traint Paglen ze op allegorie, symboliek en metafoor, puttend uit literatuur, filosofie, poëzie, folklore en spirituele tradities. ↓

Het project vraagt wat het zou betekenen om een model te bouwen dat is ontworpen om ambiguïteit te omarmen: om te "zien" door een wereldbeeld gevormd door Dante, of door speculatieve toekomsten, of door mythische waarneming, waarbij visie wordt behandeld als historisch, subjectief en politiek in plaats van louter computationeel. ↓

Samengevoegd pleit de carrière van Paglen ervoor dat zien nooit neutraal is. Of het systeem nu een satellietcatalogus, een trainingsset of een mediafeed is die is geoptimaliseerd om overtuigingen te vormen, de inzet is hetzelfde: Wat zichtbaar wordt, wat verborgen blijft, en wie mag beslissen wat een afbeelding "betekent."