Onlangs had ik een gesprek met een groep middelbare schoolvrienden en ontdekte ik dat de levensvariatie van middelbare schoolvrienden eigenlijk veel groter is dan die van universiteitsvrienden. De universiteit lijkt meer op een laag van gelijken na een selectie, terwijl de middelbare school de echte oorspronkelijke steekproef is. Ik heb de helft van mijn tijd op de middelbare school in een natuurwetenschappelijk experimentenklas doorgebracht en de andere helft in een sociale wetenschappen klas. Als ik nu terugkijk, zijn de levenspaden van beide groepen bijna twee volledig verschillende verdelingen. In de natuurwetenschappelijke experimentenklas zijn de mensen die het meest stabiel en succesvol zijn, de stille uitblinkers van toen. Ze hebben hun PhD gehaald en werken nu meestal als docenten aan universiteiten of zijn bezig met AI in grote bedrijven. De mensen die toen bijzonder actief waren en slim leken, hebben daarentegen een zeer verspreid pad gevolgd. In de sociale wetenschappen klas is het bijna omgekeerd. Veel van de mensen die toen goed presteerden, zijn nu veel stiller; maar degenen die toen het meest actief waren, goed in de omgang en sterke sociale vaardigheden hadden, hebben zich meestal goed ontwikkeld in de grote steden. Op de middelbare school meten we eigenlijk twee totaal verschillende vaardigheden met dezelfde maatstaf. De einddoelstelling van de natuurwetenschappen is de competitie tussen mens en probleem, waarbij probleemoplossend vermogen wordt beloond; de einddoelstelling van de sociale wetenschappen is de competitie tussen mensen, waarbij sociale vaardigheden worden beloond. Dus veel van de verschillen zijn niet omdat iemand beter is, maar omdat de scoringssystemen van de verschillende paden anders zijn. Het leven is een lange marathon. Wat echt belangrijk is, is niet om vroeg te winnen op een bepaald stuk rechte weg, maar om een pad te vinden dat past bij je eigen vaardigheden en daar volhardend in te zijn.