Buzdolabınız 24 saat çalışıyor. Güneş panelleri sadece güneş açıkken çalışır. Bu uyumsuzluk bu tesisin var olmasının tüm sebebi, çözüm ise sadece sıcak tuz. Çin'in Gobi Çölü'ndeki Dunhuang tesisi, 80 katlı bir binanın yüksekliğinde tek bir kuleye yönelik 12.000 ayna kullanıyor. Tüm o odaklanmış güneş ışığı, gübredeki aynı şeyin tuz karışımını 565°C'ye kadar ısıtır, kırmızı parlayacak kadar sıcak. O sıvı tuz devasa yalıtımlı tanklara pompalanıyor. Tanklar o kadar iyi izole edilmiş, günde sadece yaklaşık 1°C kaybediyorlar. Şehir saat 2'de elektriğe ihtiyaç duyduğunda, sıcak tuz suyu buhara dönüştürür, buhar bir türbini döndürür ve elektrik alır. Kömür santrali ile aynı temel süreç. Sadece kömür yok. Bunu normal güneş enerjisinden farklı kılan şey şöyle: depolama 11 saat sürüyor. Güneş batar, bitki bütün gece koşar. Şu anda şehirlerin elektrik şebekelerine taktığı büyük piller? Bunlar genellikle yaklaşık 4 saat elektrik tutar. 11 saat dayanan batarya yapmak mümkün, ancak maliyet hızla yükseliyor. Alman'da yapılan bir enerji depolama çalışması, enerjiyi sıcak tuzda depolamanın, bugün kullandığımız lityum-iyon pillerde depolamaktan yaklaşık 33 kat daha ucuz olduğunu ortaya koydu. Çin şimdiye kadar bu santrallerden 27'sini inşa etti, bu da yaklaşık bir milyon evi beslemeye yetiyor. Sadece 2025'te bu sayıyı iki katına çıkardılar. Şu anda yaklaşık 2.000 megavat daha (yaklaşık 2 milyon ev için yeterli) inşaat aşamasında ve 4.000 megavat daha planlama aşamasında. Pekin, 2030'a kadar 15.000 megavat istiyor. ABD aynı teknolojiyi bir kez denedi. Ivanpah, Mojave Çölü'nde. 2,2 milyar dolara mal oldu. Ama depolama kısmını tamamen atladılar, bu yüzden sadece güneş parlarken güç üretebiliyordu. Her sabah sadece çalışmak için doğal gaza ihtiyacı vardı. Şimdi 2026'da, yani on üç yıl erken kapanması planlanıyor çünkü normal güneş panelleri o kadar ucuzlaştı ki tüm proje geçersiz hale geldi. Çin aynı fikri benimsedi, Amerika'nın çıkardığı bir parçayı ekledi ve şimdi onlarca parça inşa ediyor. Bir şey daha bilmeye değer. Tuz, temel endüstriyel kimyasallardan yapılır. Lityum madenciliği yok. Kobalt yok. Nadir toprak metalleri yok. Ve tanklar bakım gerektirmeden önce günlük kullanımda 30 yıl dayanıyor.

Eylül 1997. Steve Jobs, Apple çalışanlarının önünde duruyor ve onlara sabah 3'e kadar bir reklamı bitirdiğini söylüyor. Sekiz haftadır şirkette. Apple o yıl 1 milyar dolar zarar etti. Üç ay önce, WIRED Apple'ın logosunu kapağına, dikenli telle sarılmış ve üzerinde "Dua Et" yazdı. Geri döndüğünden beri bulduklarını anlatarak başlar. Apple'ın kendi ürün hattını anlayamıyordu. Hangi modelin hangisi olduğunu ve nasıl birbirine uyduğunu anlamaya haftalarca harcadı. Müşterilerle konuştu. Onlar da çözemedi. Ürün yol haritasının %70'ini kısalttı. Projeleri iptal edilen insanlar, onun sözleriyle, "heyecanla üç ayak yükseklikte" oldular çünkü yıllar sonra ilk kez biri onlara şirketin nereye gittiğini söyledi. Sonra pazarlama hakkında bir şeyler söylüyor ki, bu da her teknoloji şirketinin reklamcılığa bakış açısını değiştirdi. Nike'ın bir ürün sattığını söylüyor. Ayakkabı satıyorlar. Ama Nike'ı düşündüğünüzde, bir ayakkabı şirketinden farklı bir şey hissediyorsunuz. Nike reklamlarda ürünlerinden hiç bahsetmiyor. Hava tabanlarının neden Reebok'unkinden daha iyi olduğunu hiç anlatmıyor. "Büyük sporcuları onurlandırıyorlar. Ve büyük atletizmi onurlandırırlar. İşte onlar kimler." Bunu, süt endüstrisinin 20 yıl boyunca insanları sütün kendileri için iyi olduğuna ikna etmeye çalışıp başarısız olup sonra üründen bahsetmeyen "Got Milk" yayınlamasına benzetiyor. Yokluğuna odaklanır. Apple'ın reklamlara bir servet harcadığını söylüyor. "Bunu asla bilemezsin." Sonra reklam ajansını işten çıkarıyor. Sadece kovmakla kalmıyor. Apple, 23 ajansla bir yarışma düzenliyordu. Hepsini iptal etti ve on yıl önce 1984 Macintosh reklamında çalıştığı Chiat/Day ajansını işe aldı; reklam profesyonelleri bu reklamı şimdiye kadar yapılmış en iyi reklam olarak seçti. Kendilerine sordukları soru: "Müşterilerimiz Apple'ın kim olduğunu ve neyi temsil ettiğimizi bilmek istiyor?" Cevabı: "Apple'ın özünde, temel değerinde, tutkusu olan insanların dünyayı daha iyiye doğru değiştirebileceğine inanmamızdır. Ve dünyayı değiştirebileceklerini düşünecek kadar çılgın olan insanların aslında bunu yapanlar olduğunu." Sonra reklamı çalıyor. Bu odada. Apple çalışanlarına. İlk kez. "Çılgınlara kabul. Uyumsuzlar. İsyancılar. Sorun çıkaranlar." Bu kişilerin neredeyse hiçbiri daha önce bir reklamda görünmemişti. John Lennon'u kullanmak için Yoko Ono'dan şahsen izin aldı. Mülklerin ve yaşayan tebaaların Apple'a karşı duyguları nedeniyle kabul ettiğini söylüyor. "Bence dünyada bu kampanyayı yapabilecek başka bir şirket yok." Reklam, o Pazar günü ABC'de yayınlanan Toy Story dizisinin prömiyeri sırasında patlamıştır. İki adet 60 saniyelik spot. Wall Street Journal, New York Times ve USA Today'deki gazete reklamları. Büyük şehirlerdeki reklam panoları. Beş şehirde Rosa Parks bulunan otobüsler. Boyalı duvarlar. Her şey. Bu toplantı gerçekleştiğinde Apple'ın hissesi, bölünmüş şekilde ayarlanmış olarak yaklaşık 0,10 dolar civarındaydı. Şirketin değeri bugün 3,68 trilyon dolar. Think Different beş yıl boyunca yayınlandı. Sonrasında çıkan her ürün, iMac, iPod, iPhone, iPad, bu kampanyanın sekiz haftadır şirkete dönen ve reklamı sabah üçte bitiren bir kişinin oluşturduğu kimlik üzerine inşa edildi. Video: Steve Jobs Apple'da iç personel toplantısı, Eylül 1997. Bu, Think Different kampanyasının çalışanlara ilk kez gösterilmesi. Jobs Apple'da sekiz haftadır geri dönmüştü. Görüntüler iç kayıttan sızdı.

Danimarkalı bir bilim insanı, 20 yıl boyunca her yıl aynı ön camda, aynı yolda, aynı koşullarda böcekleri saydı. 20. yıla gelindiğinde, böceklerin %80'i yok olmuştu. Almanya'da, gönüllü böcek bilimcilerinden oluşan bir grup daha büyük bir şey yaptı. 63 doğa rezervinde tuzak kurdular, çiftliklerde değil, korunan arazilerde ve yakaladıkları her şeyi tarttılar. Aynı tuzaklar, aynı yöntem, 27 yıl boyunca üst üste. Uçan böceklerin toplam ağırlığı %76 azaldı. Yaz ortasında, böceklerin zirveye ulaşması gereken zaman, %82'si yok olmuştu. 2020 ve 2021'deki bir takip tekrar kontrol edildi. Hiçbir iyileşme yok. Birleşik Krallık'ta, sürücülerden yolculuktan sonra plakalarına splat saymalarını istiyorlar. 2024 sayımı, sadece 2021'e göre %63 daha düşük çıktı. Üç yıl. 2020 yılında yapılan bir çalışma, dünya genelindeki 1.676 noktadan 166 anketi bir araya getirdi. Kara böcekleri her on yılda yaklaşık %9 oranında kayboluyor. İşte bu nokta size ulaşıyor. Yetiştirdiğimiz gıda ürünlerinin yaklaşık %75'i, elmadan badema, kahveye kadar her şeyi tozlaştırmak için böceklere bağımlıdır. 2025'te yapılan bir çalışma, tam bir tozlayıcı çöküşünün nasıl görüneceğini modelledi: gıda fiyatları %30 yükselir, küresel ekonomi 729 milyar dolar zarar görür ve dünya A vitamini arzının %8'ini kaybeder. Kuşlar zaten hissediyor. Kuzey Amerika 1970'ten bu yana 2,9 milyar kuş kaybetti. Sadece haftalar önce yapılan bir çalışma, kıtadaki 261 kuş türünün yarısının ciddi bir azalma içinde olduğunu ve tarım bölgelerinde kayıpların hızlandığını ortaya koydu. Böcek yiyen kuşlar 2,9 milyar kaybetti. Böcek yemeyen kuşlar? 26 milyon kazandılar. Bu oran tüm hikayeyi anlatıyor. 27 yıllık çalışmanın arkasındaki Alman araştırmacılardan biri Land Rover kullanıyor. Buzdolabının aerodinamiğine sahip olduğunu söylüyor. Şimdi temiz kalıyor.